1 9 : 5 4
 | 

მსოფლიო

ბაგრატიონთა დინასტიის ყველაზე სისხლიანი ისტორია

ჩამოტვირთვა

უფლისწულ დემნას ტრაგიკული აღსასრულის გამომწვევი მიზეზები, შეიძლება ითქვას, რომ ჯერ კიდევ მის დაბადებამდე გაჩნდა. ისტორიული წყაროების თანახმად, დავით აღმაშენებლის ვაჟსა და დემნა ბატონიშვილის ბაბუას, მეფე დემეტრე პირველს, განსაკუთრებულად უყვარდა საკუთარი უმცროსი ვაჟი გიორგი, უფროს დავითს კი დიდად არ სწყალობდა. დავითმა კარგად იცოდა მისდამი მამის დამოკიდებულება და მიუხედავად იმისა, რომ სამეფო ტახტის კანონიერი მემკვიდრე იყო, ქვეყნის მეთაურის წოდების მოპოვებაზე მამის სიცოცხლეშივე დაიწყო ზრუნვა. დღეისათვის ზუსტი მიზეზი უცნობია, თუმცა ფაქტია, რომ დემეტრე პირველმა მეფობა დათმო და ბერად აღიკვეცა. ტახტზე მისი უფროსი ვაჟი დავით მეხუთე ავიდა, რომელიც 6 თვის შემდეგ გარდაიცვალა, არსებობს მოსაზრება, რომ დავით მეხუთის სიკვდილი ბუნებრივი არ ყოფილა და ის მოწამლეს. დავით მეხუთის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო გვირგვინი მის არასრულწლოვან ვაჟს დემნა იგივე დემეტრე ბატონიშვილს ეკუთვნოდა, მაგრამ შვილის გარდაცვალების შემდეგ, დემეტრე პირველი საერო ცხოვრებას დაუბრუნდა და პატარა დემნას ნაცვლად მეფის გვირგვინი სწორედ მან დაიდგა თავზე. დავით მეხუთის მსგავსად, გამეფებიდან მოკლე დროში გარდაიცვალა დემეტრე პირველიც, ამ დროისთვის დემნა ისევ არასრულწლოვანი იყო, საქართველოს მეფე კი ამჯერად დემეტრეს უმცროსი ვაჟი და თამარ მეფის მამა გიორგი მესამე გახდა. რომელმაც შემდგომში დემნას ნაცვლად საკუთარი ქალიშვილი, თამარი გაამეფა. მეცნირთა განმარტებით, გიორგი მესამის გამეფებაზე ობიექტურად მსჯელობა რთულია, რადგან საქართველოს ისტორიის ეს მონაკვეთი სუბიქტურადაა აღწერილი როგორც ქართულ, ასევე სომხურ წყაროებში. ისტორიკოს დავით მერკვილაძის განცხადებით, ქართული წყაროები მეფე გიორგი მესამის გავლენითაა დაწერილი, სომხური კი საქართველოდან გიორგის მიერ განდევნილი დიდგავროვანი ქართველების მონაყოლზე დაყრდნობითაა შექმნილი. თუმცა როგორც მერკვილაძე განმარტავს, იმდროინდელი ქართული კანონმდებლობის თანახმად, არ ჰქონდა მნიშვნელობა იყო თუ არა გიორგი მესამე კანონიერი მეფე, მისი თქმით, ტახტი ყველა შემთხვევაში, დემნა ბატონიშვილს ეკუთვნოდა და არა თამარს. ისტორიკოსთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ დემნა ბატონიშვილი ტახტის მემკვიდრე არ იყო, რადგან ტახტის მემკვიდრე მეფის შვილია, იმ პერიოდში კი მეფის შვილი სწორედ გიორგი მესამე გახლდათ. გიორგი მესამის გამეფებიდან 20 წლის შემდეგ, უკვე სრულწლოვანმა 25 წელს მიღწეულმა დემნა ბატონიშვილმა მეფობის სურვილი გამოთქვა. გიორგი მესამე ტახტის დათმობას არ აპირებდა, ამიტომ ახალგაზრდა უფლისწული ქართველ დიდებულთა დიდ ნაწილთან ერთად ბიძას აუჯანყდა. შეთქმულებას სათავეში ჩაუდგა დემნას სიმამრი ამირსპასალარი ივანე ორბელი, უგვირგვინო უფლისწულის მხარეს 30 ათასზე მეტი მეომარი იყო. დემნა ბატონიშვილის აჯანყების მასშტაბურობას არ მალავს არც გიორგი მესამის მემატიანე. ახალგაზრდა უფლისწულის მხარდამჭერთა სიმრავლეს ისტორიკოსები ორი ურთიერთგამომრიცხავი მიზეზით ხსნიან. პირველი ის რომ მეთორმეტე საუკუნის თანამედროვენი გიორგი მესამეს კანონიერ ხელმწიფედ არ მიიჩნევდნენ. მეორე მოსაზრების თანახმად კი ქართველი დიდებულები გიორგი მესამის წინააღმდეგ ილაშქრებდნენ იმიტომ, რომ მან ფეოდალების წილდაუდებელ მბრძანებლობას წერტილი დაუსვა. მოულოდნელმა ამბოხმა და აჯანყებულთა სიმრავლემ არ დააბნია გიორგი მესამე, ის 500 მხედრით პირველი მიიჭრა აჯანყებულთა ერთ-ერთ დაჯგუფებასთან. ბიძა-ძმიშვილის ბრძოლა რამდენიმე თვეს გაგრძელდა, ამ დროის განმავლობაში, დემნას მხარდამჭერთა ნაწილი გიორგი მესამის მხარეს გადავიდა. რამდენიმე ბრძოლის შემდეგ, დემნა თავის სიმამრთან და შემორჩენილ მომხრეებთან ერთად, ლორეს ციხეში გამაგრდა, რომელსაც გიორგი მესამემ ალყა შემოარტყა. ალყაში მოქცეული უფლისწული მიხვდა, რომ ბრძოლას აზრი არ ჰქონდა, ამიტომ ლორეს ციხიდან თავისი მომხრეებისგან მალულად გამოვიდა და გიორგი მესამეს პატიება და სიცოცხლის შენარჩუნება სთხოვა. ავად მოეპყრო გიორგი ძლეულ ძმისწულს. ერთ ხანს კლდეკარის ციხეში იყო ჩაკეტილი დემნა. მერე ჯალათები მიადგნენ. ერთმა თვალები დაუშრიტა, მეორემ ლაჯებში დანა დაადო და... დაასაჭურისა. დემნა ჭკუაზე შეცდა. დიდხანსაც აღარ უცოცხლია. გელათის სამეფო საგოდებელი არ აღირსეს და მცხეთას დაფლეს მისი ცხედარი. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, გიორგი მესამემ დიდგვაროვნების ნაწილი სიკვდილით ნაწილი კი ქვეყნიდან განდევნით დასაჯა. განდევნილი დიდგვაროვნების ნაცვლად კი არცთუისე წარჩინებული გვარების წარმომადგენლები დააწინაურა. მეფის მრისხანება იმდენად ძლიერი იყო, რომ მან ქართულ მართმადიდებლურ ეკლესიას აჯანყების ყველა მონაწილე დააწყევლინა, რის სანაცვლოდაც შეუვალობა მისცა, ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ ეკლესია გადასახადებისგან თავისუფლდებოდა. დემნა ბატონიშვილის ცხოვრებასა და ვეფხისტაოსანს შორის პარალელებს ავლებს ისტორიკოსი როსტომ ჩხეიძე, რომელიც ისტორიულ კვლევებზე დაყრდნობით აცხადებს, რომ ეს პოემა სწორედ დემნა ბატონიშვილის ტრაგიკული აჩრდილის შთაგონებით შეიქმნა. როსტომ ჩხეიძისავე განმარტებით, დემნა ბატონიშვილის ტრაგიკული ისტორია, თამარ მეფის დიდებამ და მისმა წარმატებულმა მოღვაწეობამ დაჩრდილა, რის გამოც თანამედროვე საზოგადოების დიდმა ნაწილმა უგვირგვინო უფლისწულის სახელიც კი არ იცის.

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

  • 15:30

    წარწერა პირველი ლედის ქურთუკზე - მელანია ტრამპი ...

    მელანია ტრამპი მსოფლიო ყურადღების ცენტრში კიდევ ერთხელ მოექცა.ამერიკის პირველი ლედი ტეხასის ბავშვთა თავშესაფარშს ესტუმრა, სადაც აშშ-ში მიგრანტი ბავშვები მოინახულა. დასავლური ტაბლოიდების ყურადღება...

  • 10:50

    კიევის სასამართლო დღეს უკრაინის პრეზიდენტის წინააღ...

    კიევის სასამართლო დღეს უკრაინის პრეზიდენტის წინააღმდეგ მიხეილ სააკაშვილის სარჩელს განიხილავს - ინფორმაციას ამის შესახებ პარტია "ახალი ძალების მოძრაობის" პრეს-სამსახური ავრცელებს.საკასაციო ადმინის...

  • 14:49

    სასულიერო პირმა ნათლობის დროს ატირებულ ბავშვს სილ...

    საფრანგეთის ერთ-ერთ  ეკლესიაში მომხდარმა ფაქტმა საზოგადოების მღელვარება გამოიწვია.ნათლობის დროს სასულიერო პირმა მცირეწლოვან ბავშვს სახეში სილა გააწნა, მხოლოდ იმის გამო რომ მოზარდი ხმამაღლა ტიროდა...

  • 11:15

    სტოლტენბერგმა რუსეთს აგრესიული ქმედებები შეახსენა...

    ომი საქართველოს წინააღმდეგ და მიმდინარე კონფლიქტი უკრაინაში - ნატოს გენერალურმა მდივანმა რუსეთი აგრესიული ქმედებების მაგალითად კიდევ ერთხელ მოიყვანა."დოიჩე ველესთან" ინტერვიუში იენს სტოლტენბერგმა განა...

  • 17:18

    ასე დასრულდა "სელფი" 10 მეტრიან პითონთან...

    პითონმა ტყის მცველის დახრჩობა სცადა.  დიდი ძალისხმევის შემდეგ, მამაკაცმა თავის ყელზე შემოხვეული გველისგან თავი დაიხსნა.10 მეტრი სიგრძის პითონი მას შემდეგ გაბრაზდა, რაც მასთან სელფის გადაღება...

  • 17:28

    ტრამპი ხუმრობის ხასიათზეა, მაგრამ კიმი... - ამ ვი...

    ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის და ჩრდილოეთ კორეის ლიდერის კიმ ჩენ ინის შეხვედრა შედგა. ორი ქვეყნის ლიდერის შეხვედრა მსოფლიო ყურადღების ცენტრში მოექცა.შეხვედრის ერთ- ერთი ...

  • 17:09

    დონალდ ტრამპისა და კიმ ჩენ ინის ისტორიული ხელის ჩ...

    ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა და ჩრდილოეთ კორეის ლიდერმა კიმ ჩენ ინმა ისტორიული სამიტის დასრულების შემდეგ კორეის ნახევარკუნძულის ბირთვული განიარაღების შესახებ შეთან...

  • 10:50

    BBC "ბოტების" აქციაზე სტატიას აქვეყნებს...

    BBC საქართველოში, მთავრობის კანცელარიასთან გაიმართულ აქციაზე „ბოტები კანცელარიისათვის“ სტატიას აქვეყნებს, სადაც აღნიშნულია, რომ პრემიერ მინისტრის ოფისის წინ გამართულმა “ბოტების” აქციამ სოციალურ ქსელში...

  • 23:31

    აზერბაიჯანელი დეპუტატი: პატარძლის მოტაცება ადამიან...

    აზერბაიჯანის მმართველი პარტიის [“ენი აზერბაიჯანი”] აღმასრულებელი მდივნის თავმჯდომარემ, მილი მეჯლისის საზოგადოებრივი გაერთიანებებისა და რელიგიურ სტუქტურების საკითხებზე მომუშავე კომიტეტის თავმჯდომარემ ს...

  • 23:03

    საქორწილო ფიცი და ბეჭდების გაცვლა სამეფო ოჯახში - ...

    პრინცი ჰარი და მეგან მარკლი დაქორწინდნენ. ჯვრისწერის ცერემონია უინძორის სასახლის წმინდა გიორგის სამლოცველოში გაიმართა. წყვილს ჯვარი კენტერბერის არქიეპისკოპოსმა დაწერა. ცერემონიას 800-მდე სტუმარი ...

  • 22:36

    პრინცი ჰარი და მეგან მარკლი - ულამაზესი სამეფო ქორ...

    პრინცი ჰარი და მეგან მარკლი დაქორწინდნენ. ჯვრისწერის ცერემონია უინძორის სასახლის წმინდა გიორგის სამლოცველოში გაიმართა. წყვილს ჯვარი კენტერბერის არქიეპისკოპოსმა დაწერა. ცერემონიას 800-მდე სტუმარი ...

  • 17:38

    მელანია ტრამპი საავადმყოფოში გადაიყვანეს ...

    აშშ-ის პირველი ლედი მელანია ტრამპი უოლტერ რიდის სახელობის ეროვნულ სამხედრო სამედიცინო ცენტრში საოპერაციოდ ორშაბათს დილით გადაიყვანეს. ამის შესახებ ინფორმაციას CNN-ი პირველი ლედის ო...

  • 16:10

    ღაზა-ისრაელის საზღვარზე საპროტესტო აქციებისას 26 პ...

    პალესტინის ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული განცხადებით, ღაზა-ისრაელის საზღვარზე დაწყებული საპროტესტო აქციებისას 26 პალესტინელი დაიღუპა, 900-ზე მეტი დაიჭრა.როგორც უცხოური მედია  იუწყე...

  • 14:00

    “ეს იყო საბედისწერო შეცდომა, რომელმაც გააფუჭა ქართ...

     ”ბაგრამიანის ბატალიონი” და მონაწილეობა აფხაზეთის ომში საქართველოს წინააღმდეგ სომხების საბედისწერო შეცდომა იყო”სომხეთის მომავალი პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ პაშინიანი მიიჩნევს, რომ ”ბაგრამიანის ბატალიო...

  • 13:53

    ნიკოლ ფაშინიანი სომხეთის პრემიერ-მინისტრად აირჩიეს...

    სომხეთის პარლამენტმა პრემიერ-მინისტრად ოპოზიციური მოძრაობის ლიდერი ნიკოლ ფაშინიანი აირჩიეს. ფაშინიანის კანდიდატურას 59-მა დეპუტატმა დაუჭირა მხარი, 42 წინააღმდეგი წავიდა. "ვემსახურები სომხეთს"-გან...

  • 09:53

    დიდ ბრიტანეთში ადგილობრივ არჩევნებში გამარჯვებული ...

    დიდ ბრიტანეთში ადგილობრივ არჩევნებში გამარჯვებული ერთმა ხმამ განსაზღვრა. შემთხვევა ესექსის საგრაფოს ქალაქ ჰარლოუშიმოხდა, სადაც ბიულეტენების მრავალჯერ გადათვლის შემდეგ გამარჯვებულად კონსერვატორი მ...

  • 13:12

    ჯონ მაკკეინი : “ეს ჩემი ბოლო ვადაა. ამაში ჩემ თავს...

      რესპუბლიკელი სენატორი ჯონ მაკკეინი მომავალ არჩევნებში სენატორად კენჭს აღარ იყრის. “ეს ჩემი ბოლო ვადაა. ამაში ჩემ თავს ამ ზაფხულამდე ვერ ვუტყდებოდი, მაგრამ დიაგნოზმა – “კიბოს მეოთ...

  • 23:38

    “ტრაგედია დაატყდა თავს ისრაელს"- წყლის დიდმა ნაკა...

    “რა ხდება იერუსალიმში ამ წუთებში” – ამ სახელწოდებით ინტერნეტში ვიდეო ვრცელდება.ქართულ სოციალურ ქსელში კი ლაშა ჟვანია შემდეგი შინაარსის პოსტს აქვეყნებს: “ტრაგედია დაატყდა თავს ისრაელს, იუდეის უდაბ...

  • 14:09

    სომხეთში მასობრივი აქციები გრძელდება – ასეულობით მ...

    ერევანში, რესპუბლიკის მოედანზე მასობრივი საპროტესტო აქცია დაიწყო, რომელსაც ოპოზიციის ლიდერი ნიკოლ პაშინიანი ხელმძღვანელობს.11 დღიანი აქციები სომხეთის პრემიერ-მინისტრ სერჟ სარგსიანის გადადგომით დასრულდ...

  • 13:50

    სახელმწიფო სადილი, რომელის დიზაინიც მელანია ტრამპმ...

    "ისტორიული ღონისძიება"- ასე უწოდეს მელანია ტრამპის მიერ დაგეგმილ სახელმწიფო ვახშამს, სადაც მან საფრანგეთის პრეზიდენტს ემანუელ მაკრონსა და თავის მეუღლეს  ბრიჯიტ ტრონს უმასპინძლა.როგორც "USA Today"...